Mauzoleum Dionizego Czachowskiego w Radomiu

Jak wygląda mauzoleum?

Ma formę otwartej altany na sześciu filarach, ustawionej na czterostopniowej podstawie. Budowlę zaprojektował radomski architekt Kazimierz Prokulski.

Na szczycie znajduje się orzeł z brązu, wykonany według projektu Jakuba Zajdensznira i osadzony na dwustopniowym postumencie. Przed wojną zwieńczeniem pomnika był krzyż.

Historia

Impulsem do budowy była siedemdziesiąta rocznica powstania styczniowego. W 1936 roku powstał komitet zajmujący się przeniesieniem prochów i upamiętnieniem Czachowskiego. Na jego czele stanął ksiądz Jan Wiśniewski (według Wikipedii).

Pomnik ukończono jesienią 1938 roku dzięki wsparciu mieszkańców, władz miejskich i wojska. Pierwotnie stał przy ulicy Żeromskiego, na skwerze przed bernardyńskim kościołem św. Katarzyny Aleksandryjskiej. We wrześniu 1940 roku niemieckie władze okupacyjne nakazały jego rozbiórkę. Brązową trumienkę ze szczątkami ukryto w podziemiach kościoła, a kamienne części konstrukcji w składzie budowlanym w Starym Ogrodzie.

Do odbudowy powrócono w 1963 roku, w stulecie wybuchu powstania. Władze miejskie nie zgodziły się na przywrócenie mauzoleum w dawnym miejscu, dlatego odtworzono je na innym skwerze.

W okresie „Solidarności” pomnik stał się miejscem masowych demonstracji. Pierwsza wielka manifestacja radomskiego związku odbyła się tu 16 grudnia 1980 roku, w dziesiątą rocznicę masakry robotników na Wybrzeżu. Jacek Jerz, wiceprzewodniczący radomskiej „Solidarności”, przemawiał wówczas o wydarzeniach Grudnia ’70.

W 2015 roku odnowiono zarówno mauzoleum, jak i przestrzeń wokół niego.

Położenie i zwiedzanie

Kieruj się do zbiegu ulic Wernera i Malczewskiego, przy którym znajduje się plac z mauzoleum. W nawigacji wybierz obecną lokalizację pomnika, a nie skwer przy Żeromskiego związany z jego przedwojenną historią.

Szczątki Czachowskiego spoczywają w kościele Bernardynów w Radomiu. Trumienkę umieszczono tam w 1981 roku w granitowym sarkofagu. Jeśli chcesz zobaczyć także miejsce pochówku, zaplanuj osobny przystanek w świątyni. Godziny udostępniania wnętrza sprawdź na stronie klasztoru.

Aktualne informacje o organizacji ruchu i ewentualnych ograniczeniach dostępu do placu sprawdź w komunikatach Urzędu Miejskiego w Radomiu.

Fot. Rafał T, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons