Grób Nieznanego Żołnierza w Radomiu

Jak wygląda pomnik

Dzisiejszy pomnik tworzą płyta z napisem i kamienny, stylizowany krzyż orderu Virtuti Militari. Projekt przygotował Marek Szczepanik. Napis powtarza treść z płyty przedwojennej:

NIEZNANEMU ŻOŁNIERZOWI
POLEGŁEMU W OBRONIE
OJCZYZNY

Pierwotne założenie miało więcej elementów. Nad płytą umieszczono dwie pary skrzyżowanych lanc ułańskich, podarowanych przez 11 Pułk Ułanów Legionowych. Pod płytą złożono urnę z prochami żołnierzy I Brygady Legionów, poległych w październiku 1914 roku w bitwie pod Anielinem i Laskami koło Pionek. Teren wyznaczały cztery słupki połączone żeliwnymi łańcuchami.

Historia pomnika

W nocy z 2 na 3 maja 1925 roku przed wejściem do kościoła garnizonowego pojawiła się marmurowa płyta ze złoconą dedykacją dla Nieznanego Żołnierza. Fundator pozostał anonimowy. Wkrótce urządzono otoczenie pomnika.

Przetrwał niecałe piętnaście lat. Wiosną 1940 roku niemieckie władze okupacyjne kazały płytę rozebrać, a plac Konstytucji przemianowały na plac Hitlera. Po wojnie odbudowy nie dopuszczono: ostateczną odmowę wydał w 1957 roku główny architekt Wojewódzkiego Zarządu Architektoniczno-Budowlanego w Kielcach (według Wikipedii).

Od października 1981 roku o odbudowę zabiegał radomski Komitet Obrony Więzionych za Przekonania przy regionie “Solidarności”, z inicjatywy Jacka Jerza. Komitet rozpowszechniał w mieście plakaty z prośbą o informacje o ukrytych fragmentach pomnika. Stan wojenny przerwał te starania, a pomnik odbudowano dopiero wiosną 1995 roku.

W czerwcu 2008 roku okazało się, że oryginalna płyta przetrwała. Odnaleziono ją przypadkiem podczas budowy nowego obiektu na terenie dawnych rzeźni miejskich. Od 1940 roku uważano ją za zaginioną.

Stan dzisiaj i zwiedzanie

Pomnik stoi na skwerze przed kościołem, więc oglądasz go z zewnątrz, bez biletu. Na napis, krzyż Virtuti Militari i układ miejsca przed wejściem do kościoła wystarczy kilka minut.

Oryginalną płytę przechowuje Muzeum im. Jacka Malczewskiego. Czy i kiedy można ją obejrzeć, sprawdź na stronie muzeum przed wyjazdem.

Okolica i dojazd

W nawigacji wpisz plac Konstytucji 3 Maja i szukaj kościoła garnizonowego, bo pomnik stoi tuż przed jego wejściem.

Jeśli zwiedzasz Radom dalej, zajrzyj do opisu bazyliki katedralnej.

Fot. Kubsson94, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons